KABANATA 1: Ang Nakakabinging Katahimikan sa Manila Cathedral
Ang amoy ng mga puting rosas at sampaguita ay pumuno sa buong paligid ng Manila Cathedral sa Intramuros. Ang sikat ng araw ay tumatagos sa mga stained glass windows, nagbibigay ng makulay na liwanag na tumatama sa mahaba at napakagandang lace ng aking wedding gown na gawa pa ng isang sikat na Pilipinong designer.
Ako si Althea. Matapos ang limang taong relasyon, nakatayo ako ngayon sa harap ng altar, hawak ang kamay ng lalaking akala ko ay makakasama ko habambuhay—si Miguel.
Ang lahat ay perpekto. Ang musika mula sa Manila Philharmonic Orchestra, ang mga bisitang galing pa sa iba’t ibang probinsya, at ang mga luha ng kagalakan mula sa aking mga kaibigan. Handa na ang pari na basahin ang aming mga huling panata. Handa na akong isuko ang aking buong puso at buhay sa lalaking ito mula sa pamilya ng mga Buenaventura.
Ngunit biglang naging malamig ang hangin sa loob ng katedral.
Napakatahimik ng buong simbahan nang biglang umakyat sa altar si Bianca, ang nakababatang kapatid ni Miguel. Suot niya ang isang matingkad na pulang gown—isang kulay na sadyang pinili niya upang umagaw ng eksena sa araw ko, na para bang siya ang bida sa isang teleserye. Walang pasabi-sabi, hinablot niya ang mikropono mula sa kamay ng nagulat na pari.
SCREEEEECH.
Umingit ang sound system, na nagdulot ng gulat sa daan-daang bisita. Nagkatinginan ang mga tao. Kumunot ang noo ko at napatingin kay Miguel, umaasang pipigilan niya ang kapatid niya. Ngunit nakayuko lang si Miguel, tila may alam na hindi ko alam.
Humarap si Bianca sa mga bisita, pagkatapos ay bumaling sa akin. Ngumiti siya.
Hindi iyon ngiti ng isang kapatid na masayang tinatanggap ako sa kanilang pamilya. Isa itong mapang-uyam, mapagmataas, at malupit na ngiti ng isang senyorita. Tiningnan niya ako mula ulo hanggang paa, na parang hindi ako isang nobya sa aking araw ng kasal, kundi isang hamak na kasambahay na nakalimutang magsuot ng kanyang uniporme.
“Makinig kayong lahat,” simula ni Bianca, ang boses ay umaalingawngaw sa mataas na kisame ng Manila Cathedral. “Bago matuloy ang kasal na ito, bilang kinatawan ng pamilya Buenaventura, mayroon kaming mga batas na dapat ilatag nang pampubliko. Upang malinaw sa babaeng ito kung ano ang pinapasok niya.”
Nagsimulang magbulungan ang mga tao. Naramdaman ko ang pagbilis ng tibok ng puso ko.
Tumingin si Bianca sa akin nang diretso sa mata, ang ngisi niya ay lalong lumapad.
“Althea,” anunsyo niya sa mikropono. “Sa oras na matapos ang seremonyang ito, ikaw ay isa nang Buenaventura. At sa pamilya namin, ang asawa ay nasa ilalim ng kanyang biyenan. Ang pera mo mula sa mga negosyo mo ay magiging pera ng pamilya namin. Ang bahay na binili mo sa Ayala Alabang ay magiging family house kung saan kami ni Mommy ay maaaring tumira anumang oras namin gusto. At higit sa lahat…”
Huminto siya, ninanamnam ang atensyon ng lahat ng mga VIP guests.
“…ikaw ay magsisilbi sa pamilya namin. Susundin mo ang lahat ng utos ng aming ina na si Doña Milagros, at pagsisilbihan mo si Miguel na parang isang hari. Wala kang boses. Wala kang karapatang magreklamo. Dahil utang na loob mo na tinanggap ka sa pamilya namin na galing pa sa mga asendero sa probinsya.”
Bumagsak ang panga ng aking mga kaibigan. Ang aking mga magulang sa unahan, na nagsumikap at nagtayo ng sarili naming negosyo mula sa wala, ay namumutla sa galit.
Ako? Nanatili akong nakatayo na parang naging yelo. Ang mga salitang iyon ay parang mga kutsilyong ibinaon sa aking likod. Sa loob ng limang taon, tinulungan ko si Miguel. Ako ang nagbayad ng mga utang niya sa credit card. Ako ang bumili ng malaking bahay sa Alabang na titirhan namin dahil wala siyang ipon at umasa lang sa allowance ng nanay niya. Tiniis ko ang mga pasaring ng kanyang ina at kapatid dahil mahal ko siya.
Akala ko, nagbago na sila. Ngunit sa mismong araw ng aking kasal, ginusto nilang ipahiya ako sa harap ng lahat ng taong kilala ko sa Maynila.
KABANATA 2: Ang Dalawang Tanong
Ibinaba ni Bianca ang mikropono. Nananatili ang mapang-insulto niyang ngiti. Nakatingin ang lahat sa akin, naghihintay kung iiyak ba ako o tatakbo palabas ng simbahan papuntang Plaza Roma.
Huminga ako nang malalim. Pinakalma ko ang nanginginig kong mga kamay. Binitawan ko ang hawak kong bouquet ng mga puting orkidyas. Ang tunog ng pagbagsak nito sa marmol na sahig ay tila pumukaw sa buong katedral.
Dahan-dahan, humarap ako kay Miguel.
“Miguel,” tawag ko sa kanya. Ang boses ko ay tahimik ngunit naririnig ng mga nasa unahan.
Tiningnan niya ako, ang mga mata niya ay nag-iiwas. “Althea… babe, hayaan mo na. Tradisyon lang ng pamilya namin ‘yan, alam mo naman si Mommy, gusto lang ng respeto. Pakinggan mo na lang si Bianca para matapos na ‘to at makapunta na tayo sa reception.”
Ang sakit na naramdaman ko ay biglang napalitan ng isang napakalinaw na kaisipan. Parang biglang naalis ang piring sa aking mga mata.
“Dalawang tanong lang ang hihingin ko sa’yo, Miguel,” seryoso kong sabi, ang boses ko ay malamig at walang bahid ng pagmamakaawa. “At gusto kong sagutin mo ako nang totoo sa harap ng Diyos at sa harap ng lahat ng bisita natin.”
Napalunok si Miguel. “A-Ano ‘yon?”
Tumitig ako nang diretso sa kaluluwa niya.
“Unang tanong: Alam mo ba na gagawin ito ng kapatid mo ngayon? Pinlano niyo ba ito nina Doña Milagros bago tayo humarap dito?”
Nag-iba ang kulay ng mukha niya. Tumingin siya kay Bianca, pagkatapos ay sa kanyang inang si Doña Milagros na nakaupo sa unahan, nakapaypay at nakataas ang kilay.
“Althea… napag-usapan namin kagabi sa rehearsal dinner. Gusto lang naman nilang siguruhin na magiging mabuti kang asawa at kikilalanin mo kung sino ang nakatataas—”
“Kaya pumayag ka na ipahiya ako sa araw ng kasal natin,” pagputol ko sa kanya, ang puso ko ay tuluyan nang naging bato. Naramdaman ko ang pag-agos ng luha ng pagkabigo, ngunit agad ko itong pinigil. “Pangalawang tanong, Miguel.”
Nanahimik ang buong simbahan. Kahit ang pari na kilala sa buong arkidiyosesis ay hindi makapagsalita.
“Sang-ayon ka ba sa mga sinabi niya? Sang-ayon ka ba na ang bahay sa Alabang na pinaghirapan kong bayaran gamit ang pawis ko sa negosyo ay aangkinin ninyo? Sang-ayon ka ba na papasok ako sa pamilyang ito hindi bilang asawa mo, kundi bilang isang alila na magsisilbi sa inyong mag-iina?”
Kumunot ang noo ni Miguel, na parang ako pa ang may mali.
“Bakit ba nag-iinarte ka, Althea? Asawa na kita mamaya! Syempre dapat mong pagsilbihan ang pamilya ko dahil Pilipino tayo! At yung bahay, mag-asawa na tayo kaya sa akin na rin ‘yon sa ilalim ng batas. Wag mo ngang ipahiya ang pamilya ko dito, andito ang mga politicians na ninong natin!”
Doon na naganap ang ganap na paggising.
Tumingin ako kay Miguel. Nakita ko ang lalaking inaruga ko, ang lalaking ipinagtanggol ko sa sarili kong mga magulang, ang lalaking pinaglaanan ko ng lahat. Ngunit wala na ang pagmamahal ko. Ang nakikita ko na lang ay isang pabigat. Isang duwag na nagtatago sa ilalim ng palda ng kanyang matapobreng ina at brat na kapatid.
Ngumiti ako. Isang ngiting nagdala ng takot sa mata ni Miguel.
“Mali ka, Miguel,” mahinahon kong sabi. Kinuha ko ang mikropono mula sa kamay ng nanginginig na si Bianca.
Tiningnan ko ang lahat ng mga bisita sa loob ng Manila Cathedral.
“Wala akong ipinapahiya. Ipinakikita ko lang sa lahat ang totoong kulay ng pamilya Buenaventura.”
KABANATA 3: Ang Pagbawi at Paglaya
Humarap ako sa pari, yumuko nang bahagya bilang paggalang. Pagkatapos, humarap ako sa daan-daang tao na naghihintay.
“Sa lahat ng aking mga kaibigan, ninong, ninang, at kapamilya na narito, humihingi ako ng tawad sa pag-aaksaya ng inyong oras. Ngunit sa araw na ito… WALANG KASAL NA MAGAGANAP.”
Nagkagulo ang mga tao. Napasigaw si Doña Milagros at nabitawan ang kanyang abaniko.
“Althea! Nababaliw ka na ba?!” sigaw ni Miguel, pilit na hinahawakan ang braso ko.
Hinawi ko ang kamay niya nang may matinding pandidiri.
“Huwag mo akong hahawakan,” matalim kong utos.
Lumapit ako kay Bianca na ngayon ay nawala na ang mapang-insultong ngiti at napalitan ng gulat.
“Sabi mo kanina, ang bahay na binili ko sa Ayala Alabang ay magiging family house niyo? Hayaan mong itama ko ang ilusyon mo, Bianca.”
Itinaas ko ang mikropono.
“Ang bahay na iyon ay nakapangalan SA AKIN LALAMANG dahil ipinasok ko iyon sa ilalim ng prenuptial agreement na pinirmahan ng kapatid mo nang hindi niya binabasa. Ni isang sentimo, walang inambag ang pamilya ninyo. At dahil kinansela ko na ang kasal, ibinabawi ko na ang karapatan ninyong tumuntong sa pag-aari ko.”
Humarap ako kay Miguel na ngayon ay nanginginig sa kaba at hiya.
“Yung mga gamit mo na nauna mong dinala sa bahay ko? Ipapalabas ko sa kalsada ngayon din. Kukunin ko ang lahat ng pera ko, at iiwan ko kayong lahat sa buhay na nararapat sa inyo—mga nagpapanggap na mayaman pero lunod na lunod sa utang.”
“Althea, parang awa mo na, wag mong gawin ‘to!” biglang umiyak si Miguel, lumuluhod sa harap ko. Ang kayabangan niya kanina ay tuluyang nawala. “Biro lang ‘yung kay Bianca! Mommy, pigilan niyo si Althea! Mahal na mahal kita, babe!”
“Mahal mo ang pera ko, Miguel. Hindi ako.”
Tinalikuran ko sila. Dahan-dahan, itinaas ko ang laylayan ng aking mabigat na wedding gown. Tumingala ako at nagsimulang maglakad pababa ng altar.
Ang mga pamilya ko, na kanina ay galit na galit, ngayon ay pumapalakpak. Sumunod ang mga kaibigan ko at mga business partners. Ang buong simbahan ay napuno ng palakpakan—hindi para sa isang bagong kasal, kundi para sa isang babaeng iniligtas ang kanyang sarili mula sa impyerno.
Paglabas ko ng malalaking pinto ng katedral, sinalubong ako ng sikat ng araw at ng pamilyar na ingay ng Maynila. Naramdaman ko ang malamig na simoy ng hangin galing sa Manila Bay. Huminga ako nang malalim. Wala akong naramdamang panghihinayang. Ang tanging naramdaman ko ay purong kalayaan.
KABANATA 4: Ang Gabi ng Paniningil sa Makati
Gabi na.
Nasa loob ako ng isang mamahaling suite sa The Peninsula Manila sa Makati, nakasuot ng komportableng bathrobe, at may hawak na isang baso ng mamahaling red wine habang pinagmamasdan ang nagliliwanag na skyline ng siyudad.
Natapos ko nang tawagan ang aking abogado. Nakausap ko na rin ang security team ng Ayala Alabang Village. Pinalitan na ang lahat ng kandado sa bahay ko. Ang mga mamahaling damit, sapatos, at golf clubs ni Miguel ay itinambak lahat sa labas ng gate sa loob ng mga itim na garbage bags, eksakto nang bumuhos ang malakas na ulan. Ang mga joint credit cards na ako lang naman ang nagbabayad ay tuluyan ko nang ipina-block sa bangko.
Nakaupo ako sa sofa nang magsimulang umilaw at mag-vibrate ang aking cellphone sa ibabaw ng mesa.
Tiningnan ko ang screen.
30 MISSED CALLS.
Lahat galing kay Miguel, kay Bianca, at kay Doña Milagros.
Umilaw muli ang telepono. May pumasok na mga voicemail. Pinindot ko ang play habang humihigop ng alak.
BEEP.
“Althea! Asan ka ba?! Bakit hindi kami pinapapasok ng mga guard sa Alabang?! Nasa labas kami ng ulan! Yung mga gamit ko nakakalat sa kalsada, nakakahiya sa mga kapitbahay! Buksan mo ‘to, please lang, baka ma-tulfo tayo!” (Boses ni Miguel, galit na galit at desperado).
Ngumiti ako. Ex-fiancé, Miguel. Ex-fiancé.
BEEP.
“Althea, iha… si Mommy Milagros ‘to. Pasensya na sa nangyari kanina sa simbahan. Alam mo naman si Bianca, masyadong mapagbiro at hindi nag-iisip. Nag-aalala na ako kay Miguel, basang-basa na kami dito sa labas ng bahay mo. Pwede ba kaming pumasok muna? Pag-usapan natin ‘to nang maayos, iha. Pamilya tayo, mga Pilipino tayo, hindi tayo nagtatanim ng galit…” (Boses ng nanay niya, nagmamakaawa, umiiyak, at pilit ginagamit ang Filipino card).
BEEP.
“Ate Althea… sorry na. Gusto ko lang naman… na ma-feel na boss kami at respetuhin kami ng mga bisita. Wag mo namang bawiin yung Fortuner na ipinangako mo sa akin for graduation. At tsaka, wala kaming matutuluyan ngayon dahil pinarentahan na namin yung condo namin. Ate, please, pick up the phone.” (Boses ni Bianca, ang matapang na senyorita kanina, ngayon ay parang isang batang inagawan ng gadget).
Ibinaba ko ang telepono ko at hindi na pinakinggan ang iba pa. Pinatay ko ang power ng cellphone ko at inihagis ito sa kabilang sofa.
Sila ang gumawa ng kanilang sariling bangungot, kaya sila ang dapat matakot dito. Inisip nila na dahil probinsyana ako na mayaman, magpapaalipin ako sa kanila habambuhay kapalit ng pagpasok sa high society ng Maynila. Nakalimutan nila na ang babaeng may kakayahang itayo ang sarili niyang imperyo ay siya ring babaeng may kakayahang durugin ang sinumang susubok na angkinin ito.
Tumingin ako sa repleksyon ko sa salamin ng bintana.
Wala na ang babaeng sunud-sunuran. Wala na ang babaeng takot maiwanan.
Bukas, magsisimula ako ng bagong buhay. Isang buhay na walang parasite, walang matapobreng biyenan, at walang duwag na lalaki. Aakapin ko ang mundo bilang isang malaya, mayaman, at matapang na Pilipina.
Itinaas ko ang aking baso sa hangin, nakatingin sa mga ilaw ng Makati.
“Cheers sa kalayaan,” bulong ko. Ininom ko ang natitirang alak, at natulog nang may pinakamasarap at pinakapayapang ngiti sa aking mga labi.
