ANG LUPA KO SA BATANGAS NA NAGKAKAHALAGA NG 300 MILYONG PISO AY SIKRETONG IBINENTA NG KAPATID KO PARA SA GIRLFRIEND NIYA—PERO NANG MALAMAN KO, TUMAWA AKO NANG MALAKAS.
Nakatayo ako sa linya ng security checkpoint sa NAIA Terminal 3, handa nang sumakay sa eroplano para sa isang matagalang bakasyon sa Palawan, nang biglang tumunog ang telepono ko.
Tumingin ako sa screen. Si Baste, ang nakababata at palaging pasaway kong kapatid.
Sinagot ko ang tawag. “Oh, Baste? Paalis na ang flight ko in thirty minutes.”
“Kuya, wag ka nang bumalik sa farm mo sa Batangas,” bungad niya. Ang boses niya ay puno ng kayabangan at walang bahid ng kaba. “Binenta ko na ang bukid mo kaninang umaga.”
Kumunot ang noo ko. “Ano? Anong pinagsasasabi mo? Paano mo mabebenta ang ari-arian ko?”
Tumawa siya nang nakakaasar sa kabilang linya. “Gumawa ako ng pekeng Special Power of Attorney (SPA), Kuya. Alam kong 300 Milyong Piso ang market value niyan, pero binenta ko na nang madalian sa isang mayaman at aroganteng developer sa halagang 150 Milyong Piso. Cash. At bago ka pa magalit… na-transfer ko na ang buong 150 Milyon sa account ng girlfriend kong si Cindy para sa bago niyang negosyo. Wala ka nang magagawa. Legal na ang benta. Pasensya na, Kuya, pero kailangan namin ng puhunan.”
Pinatayan niya ako ng telepono.
Sa normal na sitwasyon, sinumang tao na pagnanakawan ng sariling kapatid ng daan-daang milyong piso ay magwawala sa loob ng airport, iiyak, at tatawag ng pulis.
Pero ako si Ramon. At sa pagkakataong ito?
Napatulala ako ng ilang segundo… at pagkatapos, tumawa ako.
Nagsimula ito sa isang munting ngiti hanggang sa humalakhak ako nang napakalakas, dahilan upang mapatingin sa akin ang mga tao sa NAIA. Umalis ako sa linya, lumabas ng terminal, at nagpahatid pabalik sa aking farm sa Batangas. Hindi ako galit. Gustong-gusto ko nang makita ang mukha ni Baste.
Ang Lihim ng 300-Milyong Pisong Lupa
Hindi alam ni Baste ang tunay na dahilan kung bakit ako aalis sana ng Maynila, at kung bakit tila inabandona ko na ang farm na iyon.
Oo, totoo na ang market value ng lupa noong nakaraang taon ay 300 Milyong Piso. Pero ang hindi alam ni Baste at ng lokong bumili nito, tatlong linggo na ang nakalipas, nakatanggap ako ng isang kumpidensyal na sulat mula sa DENR (Department of Environment and Natural Resources).
Natuklasan ng gobyerno na ang ilalim ng lupa ng aking farm ay ginawang lihim na tapunan ng mga toxic at hazardous chemicals ng isang pabrika noong dekada ’90 bago ko pa ito mabili. Ayon sa batas, ang kasalukuyang may-ari ng lupa ang may buong responsibilidad na magbayad para sa ecological cleanup at rehabilitasyon.
Magkano ang hinihingi ng gobyerno para sa cleanup? 500 Milyong Piso.
Kung hindi ko iyon mababayaran sa loob ng 30 araw, kukunin ng gobyerno ang lahat ng pera ko sa bangko, ipapa-freeze ang iba ko pang ari-arian, at maaari pa akong makulong. Halos hindi ako makatulog gabi-gabi. Wala akong 500 Milyong Piso. Ang farm na iyon ay hindi na isang yaman—ito ay isang sumpa na sisira sa buong buhay ko. Nagbabalak na nga akong magtago at iwan ang lahat.
At ngayon… dahil sa pagiging sakim ng kapatid ko, inilipat niya ang buong responsibilidad sa bumili, at isinabit niya ang sarili niya sa isang napakalaking kaso ng pandaraya!
Ang Pagsalubong sa mga Sakim
Pagdating ko sa Batangas, nakita ko si Baste, ang girlfriend niyang si Cindy, at ang aroganteng developer na bumili ng lupa na kilala bilang si Don Alfonso. Nag-iinuman sila ng mamahaling wine sa mismong balkonahe ng bahay ko.
Nang makita ako ni Baste, ngumisi siya. “Oh, Kuya! Akala ko ba nasa airport ka? Sayang ang pamasahe mo pabalik. Tapos na ang transaksyon. Nakapangalan na kay Don Alfonso ang titulo.”
Nagtaas ng baso si Don Alfonso. “Pasensya na, Ramon. Business is business. Nabili ko ang lupa mo nang kalahating presyo. Napakagandang deal nito para sa itatayo kong resort.”
Umupo ako sa isang silya na yari sa narra at ngumiti nang napakatamis. “Wala bang wine para sa akin?”
Nagtaka silang tatlo. Inaasahan nilang susugurin ko sila, susuntukin ko si Baste, o magmamakaawa ako.
“Hindi ka ba galit?” mataray na tanong ni Cindy, na ngayon ay suot-suot na ang mga bagong biling gintong alahas gamit ang pera ko (na ninakaw nila).
“Bakit ako magagalit?” kalmado kong sagot. Binuksan ko ang aking bag at kinuha ang makapal na folder na naglalaman ng opisyal na sulat mula sa DENR. Inilapag ko ito sa ibabaw ng mesa, eksakto sa harap ni Don Alfonso. “Gusto ko lang ibigay sa bagong may-ari ang ilang mahahalagang dokumento na kasama ng lupa.”
Kumunot ang noo ni Don Alfonso. Kinuha niya ang folder at binasa.
Habang binabasa niya ito, nakita ko kung paano nawala ang kulay sa kanyang mukha. Nagsimulang manginig ang kamay niyang may hawak ng dokumento.
“T-Toxic waste?! Limang Daan Milyong Piso para sa mandatory cleanup fee?!” sigaw ni Don Alfonso, nanlalaki ang mga mata. Tumingin siya kay Baste. “Anong ibig sabihin nito?! Ibenta mo pabalik sa akin ang pera ko! Scam ‘to!”
Nalito si Baste. “Teka, anong cleanup fee? 300 Milyon ang value niyan ah!”
Tumawa ako nang malakas. “Value noong isang taon, Baste. Bago pa nalaman ng gobyerno na nakatayo tayo sa ibabaw ng lason. Don Alfonso, nabili mo ang lupa nang legal, ‘di ba? Ibig sabihin, sa’yo na ang responsibilidad na magbayad ng 500 Milyong Piso sa gobyerno. Good luck sa itatayo mong resort.”
Lumingon si Don Alfonso kay Baste, pulang-pula sa galit. “Ibalik mo ang 150 Milyon ko ngayon din! Kung hindi, ipapakulong kita sa pamemeke ng titulo at pirma!”
Namutla si Baste. Tumingin siya kay Cindy. “Babe… i-transfer mo pabalik yung pera. Kailangan nating ibalik.”
Umatras si Cindy, halatang natataranta. “H-Hindi ko na maibabalik! Ibinayad ko na kanina sa mga utang ko sa supplier at nai-lock ko na sa mga investors para sa business ko! Walang-wala na yung pera!”
Parang binagsakan ng langit at lupa si Baste. Napaluhod siya sa sahig. Nawala ang lahat ng kayabangan niya.
Ang Matamis na Karma
Tumayo ako, inayos ang aking jacket, at tinapik sa balikat ang kapatid ko.
“Salamat, Baste,” nakangiti kong bulong sa kanya. “Iniligtas mo ako sa pagkakautang ng kalahating bilyong piso sa gobyerno. At ikaw, Don Alfonso, nasilaw ka sa murang lupa kaya hindi ka na nagpa-inspect. Pareho kayong naging biktima ng sarili ninyong kasakiman.”
Tumalikod ako at naglakad pabalik sa naghihintay kong sasakyan. Rinig na rinig ko ang pagmumura ni Don Alfonso, ang pag-iyak ni Cindy, at ang pagmamakaawa ni Baste sa likuran ko.
Kalaunan, kinasuhan si Don Alfonso ng DENR at na-bankrupt dahil sa 500 Milyong Pisong utang. Dahil hindi maibalik ang pera, kinasuhan naman ng pamilya ni Don Alfonso si Baste ng Estafa at Falsification of Public Documents. Nakulong ang kapatid ko. Si Cindy? Iniwan niya si Baste noong araw na makulong ito, ngunit hinabol din siya ng batas dahil kasabwat siya sa pagtanggap ng ninakaw na pera.
At ako? Nakasakay ako sa eroplano pa-Palawan, umiinom ng totoong kape, at nag-e-enjoy sa aking kalayaan. Wala na akong ari-arian, pero wala na rin akong utang. Minsan talaga, ang pinakamatamis na paghihiganti ay ang pag-upo nang tahimik at hayaang sirain ng mga sakim ang sarili nilang buhay.
