ANG HAPUNAN NG PAGHIHIGANTI: ISINUBA NG BIYENAN KO ANG MUKHA KO SA PAGKAIN HABANG TUMATAWA ANG ASAWA KO—HINDI NILA ALAM, ANG ARAW NA IYON ANG TATAPOS SA KANILANG DALAWA.
Ang kusina sa sarili kong bahay sa Ayala Alabang ay naging isang mainit, magulo, at nakakasakal na kulungan.
Araw iyon ng Pasko ng Pagkabuhay (Easter Sunday). Ang araw na dapat ay puno ng pag-asa at pagdiriwang, ngunit para sa akin, ito ay isang kalbaryo. Pitong buwan na akong buntis. Manas na ang aking mga paa, nananakit ang aking ibabang likod, at halos hindi ako makahinga sa init ng kalan. Subalit, pinilit ako ng biyenan kong si Donya Carmen na magluto ng napakalaking hapunan para sa dalawampung (20) bisita—mga kamag-anak nilang matapobre at mga “amiga” niyang mapanghusga.
“Maya! Nasaan na ang Lechon Belly at Kare-Kare?! Kanina pa naghihintay ang mga bisita!” matinis na sigaw ni Donya Carmen mula sa malamig at airconditioned na sala.
Sa labas ng kusina, naririnig ko ang tawanan ng asawa kong si Jericho. Nakikipag-inuman siya ng mamahaling alak kasama ang mga pinsan niya, ni hindi man lang sumilip sa kusina para tanungin kung ayos lang ako.
Bakit ako nagtitiis? Dahil mahal ko ang magiging anak ko. Gusto kong lumaki siya sa isang buong pamilya. Naniwala ako sa pangako ni Jericho noong kinasal kami na poprotektahan niya ako. Ngunit nang tumira ang ina niya sa amin matapos mabenta ang lumang bahay nila, naging sunud-sunuran siya rito, at ako ay naging alila sa sarili kong tahanan.
Pumatak ang luha ko habang hinahango ang mainit na kaldero. Pinunasan ko ito agad gamit ang likod ng aking kamay. Kaya ko ‘to, bulong ko sa sarili ko. Para sa baby ko.
Matapos ang apat na oras na walang tigil na pagluluto, pag-aayos ng mesa, at pagsisilbi sa dalawampung tao, sa wakas ay nakumpleto ko rin ang lahat. Ang mahabang dining table ay puno ng mga pagkaing Pilipino na pinaghirapan ko. Nagsimula na silang kumain. Nag-uusap sila, nagtatawanan, at nagpapakasarap na parang wala akong ginawang sakripisyo.
Nanghihina ang mga tuhod ko. Kumuha ako ng isang maliit na plato ng pagkain at umupo sa bakanteng silya sa dulo ng mesa. Sa sobrang pagod at bigat ng aking tiyan, napayuko ako nang bahagya habang sinusubong ang aking unang kagat ng kanin at ulam sa buong araw.
Pero bago pa man pumasok ang pagkain sa bibig ko, isang malakas na pwersa ang tumama sa likod ng ulo ko.
BLAG!
Isinubsob ni Donya Carmen ang ulo ko pababa. Ang mukha ko ay bumaon sa mainit na sarsa ng kare-kare at bagoong na nasa plato ko. Naramdaman ko ang init ng sarsa na dumikit sa aking pisngi, sa aking buhok, at sa aking mga mata.
“Umupo ka nang maayos!” galit na sigaw ni Donya Carmen. “Wala kang modo! Para kang patay-gutom na nakayuko sa hapag-kainan! Nakakahiya ka sa mga bisita natin!”
Nanigas ako. Tumahimik ang buong hapag-kainan.
Hinihintay ko na magsalita si Jericho. Hinihintay kong ipagtanggol ako ng asawa ko. Hinihintay kong tumayo siya at sigawan ang kanyang ina dahil sa pananakit sa kanyang buntis na asawa.
Ngunit sa halip na magalit… tumawa si Jericho.
Isang malakas, nakakainsulto, at walang-pusong halakhak.
“Hahaha! Grabe ka, Mama!” tawa ni Jericho habang nakaturo sa akin. “Tignan niyo ang mukha ni Maya! Parang baboy na nalublob sa putik! Babe, punasan mo nga ‘yan, nakakadiri kang tignan!”
Sumunod sa pagtawa ang ilan sa mga bisita. Para bang isa akong payaso na ginawa para aliwin sila.
Sila ay tumatawa. Iniisip nilang iiyak ako. Iniisip nilang tatakbo ako sa banyo, magkukulong, at palalampasin ang lahat, tulad ng lagi kong ginagawa.
Ngunit hindi nila alam… ang halakhak na iyon ang pumatid sa huling sinulid ng aking pagmamahal.
Sa sandaling iyon, ang Maya na mahina at nagtitiis ay namatay. Dahan-dahan kong inangat ang ulo ko. Kumuha ako ng isang malinis na cloth napkin at mahinahong pinunasan ang sarsa ng kare-kare sa aking mukha at buhok. Wala akong iniluhang kahit isang patak.
Sa loob ng aking sinapupunan, sumipa ang anak ko. Isang malakas na sipa. Para bang sinasabi niya: “Tama na, Mama. Lumaban ka.”
Tinitigan ko si Jericho. Tinitigan ko si Donya Carmen.
Iniisip nila na hawak nila ako sa leeg. Hindi nila alam na ang hapunang ito ay ang gabi na wawasak sa kanilang dalawa.
Tumayo ako. Kalmadong-kalmado.
“Saan ka pupunta?!” bulyaw ni Donya Carmen. “Hindi pa kami tapos kumain! Ikuha mo pa ako ng malamig na juice!”
“Maya, huwag kang mag-inarte,” dagdag ni Jericho. “Joke lang ‘yun. Masyado kang balat-sibuyas.”
Hindi ko sila pinansin. Naglakad ako papunta sa living room at kinuha ang isang makapal na brown envelope na itinago ko sa loob ng bag ko kaninang umaga. Bumalik ako sa dining room at ibinagsak ang envelope sa gitna ng hapag-kainan, eksakto sa ibabaw ng balat ng lechon.
“Ano ‘to?” nakakunot-noong tanong ni Jericho.
“Basahin mo,” malamig kong sagot.
Kinuha ni Jericho ang envelope. Binuksan niya ito. Habang binabasa niya ang mga unang pahina, ang nakangiti niyang mukha ay biglang namutla. Nawala ang kulay sa kanyang mga labi. Nagsimulang manginig ang kanyang mga kamay.
“A-Ano ‘to, Maya?! Bakit…” nanginginig ang boses niya.
“Ano ba ‘yan, Jericho?” iritableng tanong ni Donya Carmen. Hinablot niya ang papel. Nanlaki ang mga mata ng matanda.
Ang mga papel ay kopya ng Annulment Papers, Foreclosure Notice ng kumpanya ni Jericho sa Makati, at isang Eviction Order.
“Mga bisita,” nagsalita ako nang malakas at malinaw, tinitignan ang dalawampung taong nakaupo sa mesa. “Kanina pa kayo kumakain ng pagkaing binili ko. Ngayon, gusto kong pakinggan niyo ang kwento ko.”
“Maya, tumigil ka!” sigaw ni Jericho, pilit na itinatago ang mga papel. “Huwag dito! Pag-usapan natin ‘to sa kwarto!”
“Bakit sa kwarto?” ngisi ko. “Kaya niyo akong ipahiya sa harap ng maraming tao, tapos ngayon gusto mong itago ang sikreto mo?”
Humarap ako sa mga kamag-anak nila.
“Alam niyo ba kung bakit ganyan makaasta si Jericho at si Donya Carmen? Dahil akala nila, pera nila ang bumubuhay sa akin. Pero ang totoo? Anim na buwan nang bankrupt ang negosyo ni Jericho. Nawala ang lahat ng pera niya sa online sabong, sugal, at sa pambabae.”
Nagsimulang magbulungan ang mga bisita.
“Sinungaling!” tili ni Donya Carmen. “Napakayaman ng anak ko! Nakatira kami sa mansyong ito sa Alabang!”
Naglabas ako ng isang Title of Property mula sa bulsa ko at itinaas ito.
“Ang mansyong ito, Carmen, ay binili ng namayapa kong ama bago kami ikasal. NAKAPANGALAN ITO SA AKIN. Pati ang kumpanya ni Jericho ay sinagip ko gamit ang pamana ko, na ginawan ko ng kontrata noong nakaraang buwan. Ibig sabihin, ang lahat ng nakikita niyo sa bahay na ito… AKIN.”
Naglabas pa ako ng mga litrato mula sa envelope at inihagis sa mukha ni Jericho. Mga litrato niya kasama ang kanyang kabit na pumapasok sa isang kilalang motel sa Pasig, ilang linggo lang ang nakalipas habang ako ay nasa Makati Med para magpa-ultrasound ng anak namin.
“Kaya ka pala laging may business meeting hanggang madaling araw,” malamig kong sabi.
Napaiyak si Jericho at lumuhod sa harap ko. “Maya… Babe… please… nagkamali lang ako… buntis ka! Kailangan ng anak natin ng ama!”
Tinignan ko siya nang may matinding pandidiri.
“Isang ama na pinagtatawanan ang asawa niya habang sinasaktan ng nanay niya? Hindi kailangan ng anak ko ng halimaw.”
Tumingin ako kay Donya Carmen, na ngayon ay nanginginig sa takot at hiya dahil nakatingin ang lahat ng kanyang mga “amiga” sa kanya, na nakatuklas na wala pala silang pera at nakikitira lang sila.
“Carmen,” sabi ko, ang boses ko ay parang yelo. “Sabi mo kanina, wala akong modo? Ngayon, ituturo ko sa’yo kung ano ang modo ng isang tunay na may-ari ng bahay.”
Tinuro ko ang malaking pinto ng mansyon.
“LUMAYAS KAYO SA BAHAY KO. NGAYON DIN.”
“M-Maya, gabi na! Saan kami pupunta?! Wala na kaming bahay sa probinsya!” iyak ni Donya Carmen.
“Wala akong pakialam kung matulog kayo sa kalsada ng Alabang. Guard!” Bumukas ang pinto at pumasok ang tatlong private security guards ng subdivision na inupahan ko kanina pa. Naghihintay lang sila ng signal ko.
“Ilabas niyo ang mag-inang ito. Pati ang mga bisita nila na ayaw pang umalis. Wala silang dadalhing gamit maliban sa mga suot nila ngayon.”
Naging magulo ang lahat. Nagkagulo ang mga bisita patakbo palabas, hiyang-hiya. Kinaladkad ng mga guwardiya si Jericho na nagsisisigaw at nagmamakaawa, habang si Donya Carmen ay humahagulgol na parang bata, pinagtitinginan ng mga kapitbahay.
Isinarado ko ang malaking pinto ng mansyon.
Bumalik ako sa kusina. Mainit pa rin ito at magulo. Puno ng hugasin at kalat. Ngunit sa pagkakataong ito, hindi na ito isang kulungan. Ito na ang aking kastilyo.
Hinaplos ko ang aking tiyan at huminga nang malalim. Wala na ang mga taong nanakit sa akin.
“Ligtas na tayo, anak,” nakangiti kong bulong habang pinupunasan ang huling bahid ng sarsa sa aking pisngi. “Wala nang mananakit sa atin.”
